Батга гэж юу вэ?

Батга нь бидний үхэжсэн арьс, илүүдэл тос арьсны нүх сүвийг бөглөсөн эсвэл батга үүсгэгч бактери болох Propionibacterium acnes (P. acnes) арьсанд халдварласны улмаас

үрэвссэнийг хэлнэ.

Батга гарах шалтгаан:

Гормоны өөрчлөлт, стресс, антибиотикийн их хэрэглээ мөн бусад эм бэлдмэлийн нөлөө, арьсны өөрийнх нь төрөл буюу тухайн хүний генетикийн шинж чанараас шалтгаалан батга үүсэх боломжтой. Мөн нарны хэт ягаан туяа, хоолны дэглэм, буруу хооллолт, амьдралын буруу хэмнэл, дотор эрхтний үйл ажиллагааны доголдол, хангалттай хэмжээнд ус чийгийг арьсанд өгөхгүй байх гэх мэт маш олон шалтгааны улмаас батга үүсэх боломжтой байдаг.

Батганы төрлүүд:

Батгыг үндсэн 6 төрөлд хуваан авч үздэг. Шинж чанараас нь хамаараад үрэвсэлт бус батга, үрэвсэлт батга гэж 2 ангилдаг. Арьсыг хөөлгөж хавдуулдаггүйг нь үрэвсэлт бус батга гэдэг бөгөөд батганы толгой нь нээлттэй, эсвэл хаалттай хэсгээс нь хамаараад Хар батга (Open Comedone), Цагаан батга (Closed Comedone)гэж нэрлэдэг. Батга үүсгэгч бактери халдварласны улмаас арьс үрэвсэж үүссэн батгыг үрэвсэлт батга гэж нэрлэдэг. Эдгээрийг дотор нь үндсэндээ 4 хуваан ангилдаг. Булдруут батга (Acne Papules), Цэврүүт батга (Acne Pustules), Булцуут батга (Acne Nodules), Цулцан батга (Acne Cysts) гэж нэрлэн ангилдаг.

Батганы үндсэн 6 төрөл:

1. Цагаан батга (Closed Comedone)

2. Хар батга (Open Comedone)

3. Булдруут батга (Acne Papules)

4. Цэврүүт батга (Acne Pustules)

5. Булцуут батга (Acne Nodules)

6. Цулцан батга (Acne Cysts)

1. Цагаан батга (Closed Comedone)

Цагаан батга нь хар батганы адилаар илүүдэл тос болон гуужсан арьс, арьсны нүх сүв, үсний уутанцрыг бөглөснөөс болж үүсдэг. Гэхдээ арьсан дээр бага зэргийн товруу үүссэн байх нь, толгой нь битүү агаарт гарж оксиджоогүй учраас цагаан өнгөтэй харагддаг. Иймээс цагаан батга гэж нэрлэдэг. Цагаан батга нь нүүр, нуруу, цээж, хүзүү мөрөөр голчлон гардаг. Тэр дундаа нүдний эргэн тойрны нимгэн арьсаар их гарах хандлагатай байдаг. Хөнгөн хэлбэрийн батганд тооцогддог бөгөөд бүрэн эдгэтлээ 6-8 долоо хоногийн хугацааг шаарддаг.



2. Хар батга (Open Comedone)

Арьсны тосны булчирхайгаас ялгарсан тос (себум) болон гуужсан арьс, арьсны нүх сүвийг бөглөсний улмаас гарсан батгыг хар батга гэж нэрлэдэг. Хар батганы толгой нь өөрөө нээлттэй байдаг учраас агаарт оксиджин харлаж харагддаг тиймээс хар батга гэж нэрлэдэг. Хар батга голчлон гардаг хэсгүүд нь нүүр, хүзүү, нуруу, мөр зэргээр илүүтэй голчлон гардаг. Тэр дундаа хамар хэсэгт илүү гарах хандлагатай байдаг. Батганы төрлүүд дотроо хар батга нь хамгийн энгийн буюу хамгийн аюулгүй зөөлөн төрлийн батгадаа ордог. Бүрэн эдгэтлээ 6-8 долоо хоногийн хугацаа шаардагддаг.



3. Булдруут батга (Acne Papules)

Булдруут батга нь арьсан дээр гарсан товгор тууралтын хэлбэрээр илэрдэг. Хүзүү, цээж, мөр, нуруу гээд биеийн аль ч хэсэгт гарах боломжтой бөгөөд голчлон нүүрэн дээр гарах нь элбэг байдаг. Үсний уутанцар дотроо урагдсаны улмаас P.Acnes буюу батга үүсгэгч бактери нь арьсны хамгийн доод түвшинд хүрч очин халдварласны улмаас булдруут батга голчлон гардаг. Энэ төрлийн батга нь батганы төрөл дотроо дунд хэлбэрийн батганд тооцогддог.

4. Цэврүүт батга (Acne Pustules)

Цэврүүт батга буюу Acne Pustules гэдэг нь дотроо идээ, илүүдэл тос, гуужсан арьс агуулсан товгор цагаан толгойтой батгыг хэлдэг. Нүүр, нуруу, мөр хавиар голчлон гардаг. Үсний уутанцар урагдан бактери халдварласны дараагаар бидний бие махбодын дархлааны систем энэ хэсгийг эмчлэх зорилгоор их хэмжээний цагаан эсийг илгээдэг нь цэврүүт батганы доторх идээг голчлон бүрдүүлж өгдөг. Энэ төрлийн батга нь батганы төрлүүд дотроо дунд хэлбэрийн батганд тооцогддог.

5. Булцуут батга (Acne Nodules)

Булцуут батга буюу Acne Nodules гэдэг нь хүрэхэд хөндүүртэй илүү том талбайг эзэлсэн батгыг хэлдэг. Булдруут болон цэврүүт батга нь арьсны гадаргуу дээр байдаг бол булцуут батганы нэг асуудал нь арьсны илүү гүнд байдаг учраас толгойгүй байдаг. Арьсны уутанцар гэмтсэний улмаас арьсны гүнийн түвшин рүү орж бохирдол үүссэний дээр, хавь ойрын бусад нүх сүв рүү халдсан учраас тухайн хэсэгтээ булцуу үүсдэг. Булцуу нь дотроо цэврүүтэй байх бөгөөд хамгийн гол нь хүрэхэд маш хөндүүртэй байдаг. Голчлон нүүр болоод цээж, нуруун дээр гардаг. Энэ төрлийн батга нь хүнд хэлбэрийн батганд тооцогддог.



6. Цулцан батга (Acne Cysts)

Цулцан батга буюу Acne Cysts гэдэг нь батганы хамгийн хүнд хэлбэр бөгөөд хүрэхэд зөөлөн, хөндүүртэй, дотроо шингэн бүхий үрэвсэлт батга юм. Ерөнхийдөө булдруут батгатай төстэй хэлбэрээр үүсдэг гэж хэлж болно. Булдруут батганы илүү хүндрүүлсэн хэлбэр юм. Цулцан батга нь дотроо цэврүү болон цустай байдаг гэм нь идгэснийхээ дараа маш гүн сорви үлдээдэг. Нүүр, хүзүү, цээж, мөр болон гаран дээр гарах нь элбэг.

Батгыг эмчлэхэд ашигладаг орц найрлагууд:

Батганы төрлүүдээс хамаараад эмчлэх арга нь өөр өөр байдаг. Арьсны мэргэжлийн эмчид хандвал илүү тохирсон эмчилгээг зөвлөх болно. Гэхдээ бид өдөр тутамдаа ямар орц найрлага орсон бүтээгдэхүүнийг хэрэглэвэл эдгээр 6 төрлийн батганаас салж болох тухай бяцхан ойлголт авцгаая.

Үрэвсэлт бус батга буюу хар болон цагаан батгыг эмчлэхэд дараах орц найрлага орсон бүтээгдэхүүнийг ашигладаг.

1. Салицилийн хүчил

2. Бензоилпероксид

3. Хүхэр гэх мэт эдгээр орц найрлагыг ашигладаг.

Үрэвсэлт батганд дараах орц найрлага орсон бүтээгдэхүүнийг ашигладаг.

4. Никотинамид (Niacinamide)

5. Тетрациклин (Эритромицин)

6. Изотертинион гэх мэт орц найрлага орсон бүтээгдэхүүнийг ашигладаг.

1. Салицилийн хүчил

Батганы эмчилгээнд хамгийн өргөн ашиглагддаг идэвхтэй орцуудын нэг бол яах аргагүй Салицилийн хүчил юм. Салицилийн хүчил нь байгалийн гаралтай гуужуулагч шинж чанартай болоод тос нэвтлэх чадамж нь өөрөө энэхүү орцыг батганы эсрэг ашиглах хамгийн зохимжтой орц болгодог. Энэхүү хүчил нь BHA төрлийн хүчилд тооцогддог. BHA хүчил нь арьсыг гуужуулж, арьсны нүх сүврүү орж тосыг цэвэрлэн гаргадаг учраас цагаан батга, хар батга зэрэг арьсны нүх сүвийг гуужсан арьс бөглөсөн үед цэвэрлэх зорилгоор ашиглахад тохиромжтой орц найрлагын нэг юм. Салицилийн хүчил нь арьс арчилгааны олон төрлийн бүтээгдэхүүнд агуулагддаг. Жнь: Тонер, серум, гуужуулагч, угаагч, цэвэрлэгч гэх мэт бүтээгдэхүүнүүдэд агуулагддаг.

2. Бензоилпероксид

Бензоилпероксид нь арьсны нүх сүв үсний уутанцрын гүнд шигдэн орсон батга үүсгэгч бактерийг цэвэрлэн гарган авч устгадаг орцуудын нэг юм. Батга үүсгэгч бактерийн эсрэг байдгийн зэрэгцээ улайлт, үрэвслийн эсрэг байдаг учраас батганы эсрэг эмчилгээнд өргөн дэлгэр ашиглагддаг. Энэхүү орц найрлагыг заавал арьсны эмчийн жороор олгодог.

3. Хүхэр

Хүхэр нь батга үүсгээд байгаа илүүдэл тослогийг өөртөө ууж шингээх үйлчилгээг үзүүлдэг. Цаашлаад үхэжсэн арьс хатаахад тусалдаг. Гэхдээ хүхрийн орц найрлага орсон бүтээгдэхүүн тун ховор байдаг. Хамаагүй хэрэглэхийг зөвлөхгүй!

4. Никотинамид (Niacinamide)

Никотинамид (Niacinamide) нь арьс арчилгааны од орцуудын нэг юм. Энэхүү орц нь үрэвслийг намжаан, арьсны гадаргуугаас чийг ууршин алга болохоос сэргийлж өгдөг. Мөн батга гарахаас урьдчилан сэргийлэхэд тусалдаг орц найрлага юм. Илүүдэл тос ялгарах процессыг зохицуулж өгсний дээр арьсны чийгийг тогтворжуулж өгдөг учраас батга гарахаас урьдчилан сэргийлээд зогсохгүй мөн үрэвсэлт батгыг намжаах, тайвшруулахад ашигладаг жоргүйгээр олгодог идэвхтэй орцуудын нэг юм.

5. Тетрациклин (Эритромицин)

(P.Acnes) бактерийн эсрэг ашиглах зориулттай уудаг антибиотик юм. Эмчийн жороор олгодог. Дунд болоод хүнд хэлбэрийн батгыг эмчлэх зорилгоор ашигладаг. Эмчийн жороор!

6. Изотертинион

Изотертинион нь хурц хэлбэрийн батгыг эмчлэх зорилгоор ашигладаг. Эмчийн жороор олгоно!

Урагт сөргөөр нөлөөлдөг тул жирэмсэн эмэгтэйчүүд хэрэглэж болдоггүй. Энэхүү эм нь арьсыг асар их хуурайшуулах хандлагатай байдаг!

Улаан, идээт, үрэвсэлтэй батганы тос 13g

ACNON крем нь БНСУ-д үйлдвэрлэгддэг, улайж хавдсан болон идээт батганд зориулсан хэсэгчилсэн түрхлэг эмчилгээ (spot treatment) юм. Батганы үрэвслийг богино хугацаанд намдааж, улайлт хаван багасган, батгыг хурдан хатаж эдгэхэд дэмжлэг үзүүлдэг.

Энэхүү тос нь батганы гол шалтгаан болох үрэвсэл болон нянгийн өсөлтийг зэрэг дарж ажилладаг.

1. Улайж, хавдсан батгыг тайвшруулж, үрэвсэл намдаана

2. Батга үүсгэгч нянгийн өсөлтийг бууруулна

3. Идээт батгыг хурдан хатааж, багасгана

Гол идэвхтэй найрлага:

1. Ibuprofen piconol (Үрэвслийг намдаах үйлчилгээтэй)

2. Isopropyl methylphenol (Нянгийн эсрэг үйлчилгээтэй)

Эдгээрийн хослол нь батгыг дотроос нь тайвшруулж, гаднаас нь цэвэрлэж өгдөг.

Хэрэглэх заавар:

1. Нүүрээ зөөлөн цэвэрлэж, бүрэн хатаана.

2. Батгатай хэсэг дээр маш бага хэмжээтэй түрхэнэ.

3. Өдөрт 1–3 удаа хэрэглэх боломжтой.

Бүх нүүрэнд түрхэхгүй, зөвхөн батгатай хэсэгт хэрэглэнэ!

Ихэвчлэн орой унтахын өмнө түрхвэл илүү үр дүнтэй!

Хар болон цагаан, нүх сүвийн бөглөрлөөс үүссэн батганд зориулсан эмчилгээний гель 20g

Aclean Gel нь батганд зориулсан эмчилгээний гель бөгөөд 2% салицилын хүчил агуулдаг. Энэ нь арьсны нүх сүвийг дотроос нь цэвэрлэж, тослогийн илүүдлийг багасган, батганы үүсэх шалтгааныг арилгах зорилготой бүтээгдэхүүн юм.

Salicylic Acid 2% найрлага нь:

1. Нүх сүв доторх тос, бохирдлыг уусгана

2. Үхэжсэн арьсны эсийг гуужуулна

3. Хар, цагаан батгыг багасгана

4. Батганы үрэвслийг намдаах үйлчилгээтэй.

Tea Tree Oil нь:

1. Нянгийн эсрэг үйлчилгээтэй

2. Арьсыг давхар тайвшруулна.

Салицилын хүчил нь тосонд уусдаг тул тослог арьсанд илүү үр дүнтэй.

Ямар батганд тохиромжтой вэ?

1. Хар батга (blackheads)

2. Цагаан батга (whiteheads)

3. Комедональ буюу бөглөрлийн гаралтай батга

4. Хөнгөн, дунд зэргийн батга

5. Тослог болон холимог арьс

Маш гүн идээтэй, хүнд хэлбэрийн батганд дангаар хангалтгүй байж болно!

Хэрэглэх заавар:

1. Нүүрээ зөөлөн цэвэрлэж, бүрэн хатаана.

2. Батгатай хэсэгт нимгэн давхаргаар түрхэнэ.

3. Өдөрт 1–2 удаа хэрэглэнэ.

Анх хэрэглэж байгаа бол өдөрт 1 удаа түрхэж, арьсны урвалыг ажиглана.

Ихэнх тохиолдолд 2–4 долоо хоногт үр дүн ажиглагдана.